1. صید بو سیله  قلاب ماهیگیری به روش قدیم - کاغر                  
2. صید با قلاب به روش جدید
3. صید تعقیبی برای شکار گله ماهی ها 
4. صید به شیوه ترال میان روب برای ماهی های سطح زی و نیم       سطح زی .
5. صید محاصره ای برای شکار گله ماهی 
6.  کلگر (گرگور) برای صید ماهیهای مثل، سنگسر ، سرخو ، چمن ، سافی
7.  صید انتظاری برای ماهی تن ، شیر ، کر     و کولی
8. صید محاصره ای ساحلی،       
9.  یک نوع مشتا که برای صید ماهی و میگو  استفاده میشود 
10.  پارو روشی ساده و قدیمی برای صید ماهی و میگو
11.   روش صید بصورت کف روب ( ترال کفی )
12.                                     
13.                                   منبع :    http://www.suru.blogsky.com/?Date=1385-06        

اسامی میگوهای منطقه هرمزگان در زبان فارسی ، میگو موزی ، میگو سفید ، میگو خنجری،میگو هندی  و میگو ببری .  میگو موزی  بیشترین نوع میگوی منطقه تشکیل می دهد حدود  ۵۰٪  .

منبع :http://www.suru.blogsky.com/?Date=1385-06

ابرانيان قبل از اسلام جزيره قشم را يتوكاوان ، ابن كوان ، برخت، ابركافان و لافت  ميخواندند و به تدريج اين اسامي به فراموشي گراييد و نامهاي كشم و قشم متداول گشت . اين جزيره را بخاطر طول زياد آن جزيره الطويله نيز ناميده اند .
 در زمان شورش مغول و هرج و مرج آندوران رئيس قبيله اي كه نورو نام داشت به جزيره قشم آمده ، سكونت اختيار كرده و اماكني بنا نموده و نام شاهي بر خود گذاشته و ملقب به نورانشاه گرديد.

آلفونسو آلبوكرك درسال 1507 ( 1508 ) ميلادي با تصرف جزاير تنگه هرمز بر تمام خليج فارس تسلط يافت ، پرتغاليها در جزيره قشم به تاختن استحكامات نظامي  مهمي پرداختند و از ورود كشتيهاي جنگي ديگران به اين جزيره جلوگيري نمودند و بدين سان وضع تا زمان سلطنت شاه عباس صفوي ادامه داشت . هنگامي كه انگليسيها براي تجارت با ايران امتيازاتي از شاه عباس در خواست كردند . دادن امتيازات از طرف شاه  موجب نگراني پرتغاليها شد . دراين ايام پرتغاليها در صدد مبارزه با انگليسيها برآمدند كه منجر به پيروزي نيروي دريايي انگليس گرديد و قدرت پرتغاليها در قشم و خليج فارس به طور كلي از هم پاشيده شد .
امام قلي خان والي فارس با پياده كردن 5000 نفر سرباز خود به بندر حزون ( هرمز ) آمد و فورا قسمتي از همراهان خود را به فرماندهي امام قلي نيك به طرف فلاع نظامي پرتغاليها در قشم  فرستاد كه منجر به شكست پرتغاليها شد و در سال 1621 ميلادي فلاح نظامي به تصرف نيروهاي ايراني در آمد ، بعد از فتح جزيره قشم تعدادي از سپاهان امام قلي خان به عنوان ساخلو در آن جزيره ماندند و بقيه به بندر عباس رفتند .
 در سال1645 هلنديها قواي نظامي مهمي  در خليج فارس گرد آوردند . به بهانه اينكه ايران عهد نامه تجارتي خود را رعايت نكرده ، حصار و قلعه قشم را تصاحب نمودند و نيز نيروي نظامي ديگر به سواحل و بنادر فرستادند و به علت شدت گرما بسياري از نيروهاي هلنديها تلف شدند و عاقبت هدايايي به خدمت شاه عباس صفوي روانه داشتند و با وي معاهده ي جديدي بستند و جزيره قشم را تخليه نمودند .
در بين سالهاي 1720 ـ 1718 ميلادي اوضاع در تمام منطقه ي خليج فارس رو به وخامت نهاد . حكام عمان تعدادي از جزاير واقع در نزديك سواحل ايران از جمله جزيره قشم را تصرف كردند .
 در زمان تسلط افغانها برا يران بين سالهاي 1729 ـ 1722 حكومت را‎ُس الخيمه باسعيدو را كه واقع در جزيره قشم بود متصرف گرديد و بدين سان چندين فروند كشتي جنگي انگليسي به جنگ اين حكومت رفته و او را مغلوب نمودند .
پس از مرگ نادر شاه در سال 1747 ميلادي تسلط بر خليج فارس آغاز به انحطاط نمود و جواسم توانستند دامنه تجاوزات خويش را تا نزديكي سواحل ايران رساندند و در سال 1760 ميلادي جزيره قشم را كه آن زمان در تصرف طايفه اي معين بود ، تسخير نمايند.
 ليكن در سال 1763 ميلادي كريمخان نفوذ و اقتدار خود را در جنوب ايران مستقر ساخت و آنها را از نقاط  مذكور بيرون راند . در سال 1882 ميلادي حكومت بمبئي به فكر افتاد كه مركزي جهت توقف نيروي دريايي انگليس در خليج فارس در نظر بگيرد ، براي اين منظور چندين نقطه در خليج فارس انتخاب نمودند و بالاخره باسعيدو واقع در جزيره قشم را با اين هدف انتخاب كردند ، به علاوه قراربراين بود كه كنسولگري از بوشهر به جزيره قشم ( باسعيدو ) منتقل گردد . در اين ايام قواي بحري انگليس در خليج فارس در آنجا تمركز يافت . چندي بعد بعلت نامساعد بودن آب و هوا و نبودن امكانات زندگي مجبور به ترك باسعيدو شدند و به تدريج اين تخليه صورت گرفت و تاسيسات انگليسيها در جزيره قشم و دربندر باسعيدو باقي ماند .
در سال 1909 ميلادي پس از سي سال كه فعاليتي از انگليسيها در باسعيدو به چشم نمي خورد ، بار ديگر انبارهاي سوخت آنها براي كشتي ذخيره گرديد كه در جنگ جهاني دوم مورد استفاده قرار گرفت . پس از پايان جنگ دوم جهاني به فعاليت اين بندر خاتمه داده شده و انتشار خبر برچيدن پرچم انگليس از پايگاه با سعيدو و تصرف آن تاسيسات موجب گرديد كه يادداشت اعتراض آميزي تسليم وزير امور خارجه ( وقت ) ايران گرديد .در سپتامبر 1933 ميلادي خبراين مسئله در مطبوعات انگليس منتشر شد . چندي بعد از انتشار اين خبر فرمانده ناوگان انگليس در خليج فارس از جزيره تمب مار راهي جزيره قشم شد . و درپي آن صاحب منصب آنجا را كه حسين محمد تبعه ايران بود ، بازداشت كرد

شهرستان قشم شامل جزاير هنگام ، هرمز ، لارك و قشم مي باشد كه جمعا وسعت آن برابر با 1628 كيلومتر مربع است . وسعت نقاط تابعه آن عبارتند از جزيره قشم 1504 ، جزيره هنگام 5/33 ، جزيره هرمز 8/41 ، وجزاير لارك 7/48 كيلومتر مربع .

جزيره قشم بزرگترين جزيره ايران در خليج فارس مي باشد كه در شمال باختري تنگه هرمز قراردارد و طول آن 115 كيلومتر و عرض آن از 10 تا 35 كيلومتر متغير مي باشد . بيشترين عرض جزيره در امتداد محوري است كه بندر لافت را به روستاي شيب دراز متصل مي كند .
شهر قشم مركز شهرستان قشم مي باشد كه بين مختصات جغرافيايي5616 طول شرقي ( از نصف النهار گرينويچ ) و 2657 عرض شرقي واقع شده است .شهر قشم در شمال خاوري جزيره  قشم واقع شده ووسعت آن 3 كيلومتر و ارتفاع آن از سطح دريا 10 متر است . نزديكترين شهر به شهر قشم بندرعباس ( مركز استان ) با 12 ميل ( 22 كيلومتر ) راه آبي ، و فاصله با تهران 1353 كيلومتر است كه 12 ميل آن راه آبي و بقيه از طريق راه آسفالته بندرعباس ـ تهران محاسبه گرديده است .

قسمت اعظم ارتفاعات اين شهرستان در جزيره قشم وجود دارد كه شامل بلندترين ارتفاع شهرستان قشم مياشد .

 اين جزيره را ارتفاعات آهكي با بريدگي هاي غالبا و قايم احاطه كرده است كه با كرانه هاي ساحلي جزيره فواصل  مختلفي دارند . بعضي به كرانه چسبيده و در بعضي قسمتها تا چند كيلومتر از آن فاصله دارند . اراضي واقع در باختر و جنوب شهر قشم كم كم مرتفع تر شده و به تپه معروف به پرتگاه قشم ختم مي شود . همچنين دامنه هاي شمالي و باختري اين تپه بسيار شيبدار است و قله پهن آن را با ارتفاع 170 متر در 6 كيلومتري باختر شهر قشم قراردارد . بلندترين ارتفاع در اين شهرستان متعلق به كوه بوخو است اين كوه بصورت رشته تپه ماهواره هايي از جنوب باختري به طرف شمال خاوري كشيده شده واز شمال روستاي كاني ( كني ) تا شمال روستاي نقاشه ادامه دارد . بلندترين قله اين رشته 397 متر ارتفاع دارد و همچنين گرد مغوكوه با 142 متر ارتفاع در 2/2 كيلومتر جنوب خاوري روستاي باسعيدو قراردارد .

 جغرافياي طبيعي / آب و هوا قشم

يك فصل گرم و مرطوب و طولاني و يك فصل كوتاه و معتدل از ويژگيهاي آب و هوايي جزيره قشم محسوب مي شود .

به عبارت ديگر، آب و هواي جزيره قشم همانند جزاير ديگر خليج فارس ، گرم و مرطوب است و بارندگي در آنجا بندرت صورت مي گيرد ( بارانهاي اين منطقه بصورت رگباري است و در مدت زمان كوتاهي باران بسيار مي بارد ) . از نيمه دوم فصل بهار بر ميزان گرمي افزوده مي شود و رطوبت هوا به علت تابش طولاني خورشيد بر سطح درياي اطراف جزيره بالا مي رود و به تدريج در پايان فصل بهار گرما شروع مي شود و در مرداد ماه رطوبت و گرماي هوا به حداكثر درجه خود مي رسد ، طبعا زندگي در چنين شرايطي مشكل و طاقت فرسا مي باشد و به همين جهت عده زيادي از مردم به نقاط ديگر كوچ مي كنند .ميزان بارندگي سالانه در سال 1362 حدود 2/125 ميليمتر بوده است .

حرا از ويژگيهاي اكوسيستم جزيره قشم است كه در مناطق پراكنده اي از تنگه هرمز به سمت خاور و اقيانوس هند و سواحل درياي عمان و همچنين در اطراف بندر لافت و شمال جزيره قشم تا بندر خمير ديده مي شود و مساحتي حدود 5600 هكتار روي آب نيلگون خليج فارس را سبز پوش كرده است .

 برگ درخچه هاي حرا را براي تغذيه دام و چهار پايان مورد استفاده قرار مي دهند نام علمي حرا بنام دانشمند بزرگ ايراني ابوعلي سينا نام گذاري شده است .درختان حرا آب شور دريا را شيرين نموده و آز آن تغذيه مي كنند بلندي درختچه هاي حرا گاهي به 4 متر و قطر تنه آنها تا30 سانتيمتر مي رسد و داراي برگهاي بيضوي شكل و كشيده اي مي باشند جنگل حرا بطور دائم در معرض جزر و مد منظم آب دريا قراردارد بطوريكه در زمان جزر درختان و بستر لجني آنها از آب بيرون آمده و بصورت جزايري پراكنده نمايان مي شود ودراين موقع مد تمامي جنگل زير آب رفته ناپديد مي شود .اصولا اين درختچه ها در جايي مي رويند كه در مواقع مد دريا به زير آب برود و در نقاط مرتفع تري كمتر اثري از اين گونه گياهان مشاهده مي شود .عمق آب در مناطق تحت پوشش حرا كه در اصطلاح خور مي نامند از 3 متر تجاوز نمي كند جنگل حرا بدليل مساعد بودن شرايط اكولوژيكي زيستگاه بسيار زياد پرندگان مهاجر است .
 اين پرندگان عبارتند از : حواصيل بزرگ ، اگرت بزرگ ،اگرت ساحلي ، حواصيل هندي ، كفچه نوك تيز ، سليم خرچنگ خوار ، سليم خاكستري ، گيلان شاه ، ابرو سفيد ، كاكايي و دودي .

حدود 25 سال قبل در آباديهاي جزيره قشم مانند درگهان و رمكان تعداد قابل توجهي كارگاههاي دستي پارچه بافي ( نخي ) وجود داشت كه .....

نياز پوشاك اهالي را تامين مي كرد در حال حاضر اين شيوه منسوخ شده و اثري از آن ديده نمي شود . از صنايع دستي فعلي اين جزيره مي توان از گلابتون دوزي ، خوس دوزي ( گلكاري با دست ) ، حصير بافي ، تور بافي و گرگور سازي نام برد .

دومين بندر آزاد ( قشم )
اين جزيره در سال 1368 به عنوان دومين بندر آزاد ايران شناخته شد و به دنبال آن در سال 1369 به تصويب هيئت دولت رسيد .
در فروردين ماه سال 13369 فعاليت گمركي اين بندر كه يكي از پركارترين مناطق تجاري و صنعتي در خليج فارس و درياي عمان است آغاز شد و بدين ترتيب با فعال شدن اين بندر بر ميزان فعاليتهاي تجاري ايران با ساير كشورهاي همسايه و منطقه گسترش بيشتري خواهد يافت .
علاوه برآن پروژه هاي احداث فرودگاه بين المللي قشم و بندرگاه با ظرفيت پذيرش كشتيهاي 60 هزار تني و نيز طرح اتصال زميني جزيره قشم به بندرعباس در دست اجرا است كه در آينده نزديك عمليات اجرايي پروژه طرح اتصال زميني از بندر لافت آغاز خواهد شد .

  ماهيگيري يكي از فعاليتهاي اقتصادي عمده به شمار مي رود كه از منابع اصلي درآمد مردم بومي شهرستان قشم است .

 آبزيان بعنوان يكي از غني ترين منابع پروتئيني در مواد غذايي مردم اهميت فوق العاده اي دارند در جزيره قشم بعلت وجود امكانات بالقوه طبيعي و انساني به خصوص مجاورت اين جزيره با آبهاي خليج فارس و درياي عمان مي توان زمينه هاي رشد و گسترش صنايع غذايي مربوط به شيلات را فراهم كرد با وجود منابع سرشار و غني آبزيان در خليج فارس و درياي عمان و درياي خزر و همچنين حوضه ي آبهاي داخلي توليد سرانه رقمي حدود 1/2 كيلوگرم در سال است .گروههاي عمده ي ذخاير آبزيان عبارتند از : سنگسر ، هوور،گاريز، ميش ماهي ، مرتو ، ساردين ، شوريده ، سرخو ومهمترين مراكز صيد در اطراف جزاير قشم ، هنگام لارك و تا نزديكيهاي سلامه مي باشد .  انواع وسايل صيد در شهرستان قشم كه هميشه با محل صيد و نوع صيد تغيير مي كند عبارتند از : لنج ، سمبوك ، ترتري ، شعوف و قايقهاي قايبر گلاس ، همچنين آلات و ادوات صيد دراين ناحيه عبارتند از نور ، گرگور،قلا ، مشتا و هور .درسال 1366 ذخاير تحويلي به شيلات توسط ناوگان سنتي معادل 1205 تن ماهي و 82 ميگو بوده است

دامپروري نيز در شهرستان قشم دچار بسياري از ضعفهاي مشابه كشاورزي  است  ولي به نظر مي رسد داراي توان بالقوه بيشتري در قياس آن باشد .

دامداري در جزاير از قديم تا به حال به روش سنتي  انجام مي گيرد در جزيره ي قشم كمتر خانه اي را مي توان يافت كه چند بز درآن نگهداري نشود .با توجه به اينكه تعداد دام در جزيره قشم از نظر تعداد چندان كم بنظر نمي آيد ولي از لحاظ بهره وري و توليد فرآورده هاي دامي از سطح بسيار نازلي برخوردار است . در مورد گاوهاي شير ده وضع كمي فرق مي كند . تعداد گاوهاي جزيره نسبتا قابل توجه ولي داراي بازدهي ( شير و گوشت ) كمي است و منحصر به مصرف داخلي مي باشد . پراكندگي دام در سطح شهرستان قشم براساس آمار سال 1365 عبارتند از: گوسفند و بز 19582 راًس گاو و گوساله 4807 راس .

 شهرستان قشم جزو يكي از مناطق خشك و گرمسيري كشور محسوب مي شود و كشاورزي درآن بصورت ديم و مقياس بسيار محدود انجام مي گيرد

جمعيت

قشم يكي از شهرستانهاي استان هرمزگان است كه طبق سرشماري سال 1365 حدود 50887 نفر جمعيت را با تراكمي حدود 2/31 نفر در هر كيلومتر مربع در خود جاي داده ......

 
كه از كل جمعيت فوق 13492 نفر(51/26 0/0) در نقاط شهري و 395،37 نفر ( 48/73 0/0 ) در نقاط روستايي ساكن بوده اند .اين شهرستان شامل 10264 خانوار بوده كه از اين تعداد 2524 خانوار ساكن نقاط شهري و 7740 خانوار ساكن روستاها مي باشند. درصد باسوادان و بي سوادان در جمعيت 6 ساله و بيشتر نقاط روستايي اين شهرستان بترتيب 64/46 0/0 و76/72 0/0 بوده است .در سطح شهرستان قشم مجموعاُ 13 نفر ( سال 1366 ) پزشك فعاليت داشته است كه به ازاي هر 3914 نفر جمعيت يك نفر پزشك وجود داشته است . شهر قشم مركز شهرستان قشم مي باشد و جمعيت آن بالغ بر 9651 نفر بوده و تراكم آن 3217 نفر در هر كيلومتر مربع بوده است .

مذهب و زبان
 
مردم اين شهرستان اكثر قريب به اتفاق مسلمان و پيرو مذهب شيعه و سني ( بيش از 95 0/0 اهل تسنن ) مي باشند . در اين جزيره چندين مدرسه علوم ديني فعاليت دارند كه متعلق به اهل تسنن است در اين شهرستان به جهت ارتباط زياد با كشورهاي  همسايه به خصوص شيخ نشينها ي خليج فارس ، زبان عربي نيز كم و بيش در گويشهاي محلي راه يافته و بصورت لهجه هاي تركيبي از واژه هاي فارسي ، عربي ، هندي وارد زبان اين ناحيه شده است . 

شهر قشم و اطراف آن كه داراي اماكن قديمه و بقاياي قلاع هست به خوبي نشان از آبادي گذشته ي اين شهر بندري دارد كه حاكي از دوران شهرنشيني و تمدن در ايام گذشته بوده و مهمترين آن  ..........

وجود آثار قلعه مستحكمي است كه توسط پرتغاليها بنا شده و درحال حاضر در نزديكي جنوب خاوري ميدان امام خميني در مجاور دريا برپاست . شهر بندري قشم درحال حاضر به  شكل نيمدايره اي در كنار شمال خاوري جزيره اي به همين نام همراه با بافت سنتي و نخلستانهاي زياد چهره طبيعي شهر را نمايان مي كند .مناظر طبيعي اطراف شهر قشم هنگامي كه با وسايل حمل و نقل دريايي از بندرعباس به سوي قشم حركت مي كنيم در حوالي اين بندر بسيار زيبا جلوه مي كند ، طرز معماري سنتي متناسب با شرايط اقليمي محيط ، با خانه ها و بادگيرهاي بلند قديمي و ساختمانها نماي اصلي شهر را به وجود مي آورند . اسكله بندر قشم در سالهاي گذشته بنا شده كه بصورت فلزي بوده و همچنين درسال 1362 موج شكني براي اين بندر احداث شده و ساختمان گمرك آن در دو طبقه بوده و از ابنيه قديمي بافت مركزي شهر به شمار مي رود . شهر قشم از دو سوي شمال و خاور محدود به دريا همراه با ديوارهاي طبيعي و مرتفع است .
بازار شهر قشم را بايد از جالبترين بازارهاي جنوبي ايران دانست ظاهراً عمر چنداني از ساختمان آن نمي گذرد و در بعضي از نقاط بازار ، به صورت سرپوشيده ديده مي شود كه نمونه هاي اين بازار در اكثر شهرهاي جنوبي بنا مي گردد . بازار شهر قشم كه مركز مهم اقتصادي شهرستان به شمار مي رود تقريباً حد فاصل بلوار شهيد باهنر و خيابانهاي امام خميني و شهيد محمد منتظري واقع شده كه مركز خريد و فروش كالاهاي لوكس به شمار مي رود.
شهر قشم توسط جاده ي سراسري بصورت آسفالته به طول 124 كيلومتر از خاور  جزيره به باختر جزيره ( با سعيدو ) منتهي مي گردد.   

در جزيره قشم آثار تاريخي مهمي وجود دارند كه حكايت از تمدن و شهرنشيني دوران كهن مي كنند ، اماكن بازمانده دوران گذشته چه نظامي و غير نظامي در نقاط مختلف مانند : اطراف شهر قشم ـ باسعيدو ـ سوزا و ...

 جملگي از يك وضع سياسي و اجتماعي و اقتصادي گذشته قشم را كه با  شرايط حال به هيچوجه قابل مقايسه نيست بيان مي كنند . وجود لوحه اي به خط كوفي در مسجد داخل جزيره موسوم به گوشه ( مشهور به برج ) حاكي از آن است كه اين مسجد در سال 244 هـ . ق تعمير شده ولي تصور ميرود اين مسجد قبلاً آتشكده بوده و همچنين در اثر زلزله شديدي در سال 826 هـ. ق از بين رفته است . آثار قلاع پرتغاليها كه قبل از سلطنت شاه عباس كوير ساخته شده و با توپهاي بزرگ آن زمان مجهز بوده است در جزيره قشم ديده مي شود .عمارات شيخ عبدالرحمان كه اهالي ، آن را قلعه نادري مي نامند و باني آن را نادرشاه افشار مي دانند . ولي عده اي برآنند كه بناي آن را سلاطين صفوي ساخته اند . قلعه قشم در كنار شهر قشم از آثار باقيمانده پرتغاليها است كه امام قلي خان در سال 1031 هـ . ق به آن حمله كرد .
آثار قلعه لافت و بقاياي آثار قديمي آن حاكي از آن است كه لافت مهمترين و بزرگترين بندر تا قبل از احداث قلاع پرتغاليها در نواحي جزيره قشم بوده است . مقبره و سنگ قبر يك انگليسي در قبرستان انگليسيها در نزديكي با سعيدو ، تكيه و مسجد مخروبه باسعيدو ، زيارتگاه خضر و الياس درباسعيدو ، آثار باقيمانده چهار سد آبرساني از عهد هخامنشيان و ساسانيان هنوز در جزيره قشم برجاست .
بقعه و زيارتگاه شيخ شاه عمر بر بالاي تپه اي در حوالي سواحل سوزا واقع است .
بقعه و زيارتگاه سيد حسن بن سيد منصور واقع در لافت .
قدمگاه سيد مظفر در نزديكي شهرقشم .
مقبره شيخ شاه شهيد واقع بر بالاي تپه باستاني خربس .
بركه مرمت شده شهرباستاني خربس در جزيره قشم .
قبرستان روستاي رمكان و خرابه هاي نورانشاهي .
مسجد برخ در آبادي گوشه كه داراي گچبري است و بقعه شيخ برخ نيز در همين محل واقع مي باشد.
زيارتگاه بي بي مريم كه اين بقعه در ميان قبرستان قديمه اي واقع شده است .
آثار باقي مانده نيايشگاه تپه باستاني خربس منتسب به دوره مادها .

جزيره لارك از قرن شانزدهم به بعد مدتي در تصرف هلنديها و پرتغاليها و انگليسيها بوده و تاسيسات قلاع نظامي با تجهيزات توپ و برج هاي ديده باني هنوز در جزيره لارك به چشم مي خورد كه حكايت از اهميت اين جزيره درگذشته مي كند .

اين جزيره درزمان سلطنت شاه عباس همزمان با تصرف ساير جزاير تنگه هرمز تحت تسلط دولت ايران درآمد . در قرن هجدهم ناحيه تنگه هرمز و جزاير آن بيشتر مورد توجه اعراب عمان و مسقط بخصوص اعراب جواسم بود . اين توجه بيشتر در مورد جزاير تنگه هرمز و به ويژه جزاير لارك ، هنگام ، هرمز و .... بود، و به سبب نزديكي آنها به عمان و همچنين به مناسبت واقع بودن آنها در مدخل تنگه هرمز اهميت بسياري داشت و چون بندرعباس هم در همين ناحيه واقع شده بود در دست داشتن آن براي حفظ تنگه هرمز لازم بود .
جزيره لارك با 7/48 كيلومـتر مربـع مسـاحت در فاصـله 18 ميـلي ( 33 كيلومتري ) مركـز اسـتان
( بندر عباس ) و در6 ميلي ( 11 كيلومتري ) شهر بندري قشم و در جنوب خاوري اين شهر در تنگه هرمز واقع شده است .
جزيره لارك از نظر تقسيمات سياسي استان جزو بخش مركزي شهرستان قشم و همچنين يكي از دهستانهاي اين بخش به شمار مي رود .
اين جزيره از كوههاي آتشفشاني كه اكثراً مخروطي شكل هستند تشكيل شده است . بلندترين نقطه آن 138 متر از سطح دريا ارتفاع دارد و بزرگترين قطر جزيره 6/10 كيلومتر مي باشد .
اين جزيره بين مختصات جغرافيايي 19 و 56درجه  تا 25و56 درجه طول شرقي ( از نصف النهار گرينويچ ) و 49 و 26درجه تا 53و26 درجه ي عرض شمالي قرار گرفته است .
آب و هواي لارك گرم و مرطوب است و ميزان رطوبت هوا در آن نسبتاً بالا است . در اين جزيره از كشاورزي فعاليتي ديده نمي شود ولي از لحاظ دام طبق آمار سال 1315 تعداد 1000 رأس گوسفند و بز نگهداري مي شود جزيره لارك از نظر پوشش گياهي فقير و داراي درختچه هايي از گونه هاي گرمسيري به نام اكهور و كرت مي باشد .
تنها فعاليت اقتصادي كه در لارك اكثر اهالي به آن مشغولند صيد و غواصي مي باشد . ميزان صيد ساليانه حدود 800 تن بوده كه از اول مهر ماه صيد آغاز مي شود و انواع ماهيهاي صيد شده در اين جزيره عبارتند از : هامور ، سرخو ، سنگسر ، مقوا و ميش ماهي . معادن ساخته شده جزيره لارك عبارتند از: خاك سرخ در 12 كيلومتري جنوب باختري اسكله ، سنگ آهن ، نمك ، گوگرد و سنگ سفيد . جمعيت اين جزيره طبق آمار سال 1366 بالغ بر 428 نفر بوده است . در قسمتهاي شمالي و در نزديكي سواحل آن اماكن مسكوني همراه با چندين خيابان و جاده شوسه به هم پيوسته اند كه دو روستاي لارك  كوهي و لارك شهري را تشكيل مي دهند .
تاسيسات و اماكن مهمي كه در جزيره لارك وجود دارد به شرح ذيل مي باشد :
مدرسه شهيد سعيد لارك كوهي ، مسجد ، دبستان شهيد غفاري ، پاسگاه ژاندارمري ، بهداري ، دفتر جهاد سازندگي ، موج شكن ، پست برق ، باند عبور هاوركرافت ، منازل سازماني و باند پرواز .
آب آشاميدني مردم اين جزيره بيشتر از طريق بندرعباس حمل مي شود و همچنين آب بركه ها و چاه نسبت به ميزان بارندگي هر سال مورد مصرف قرار مي گيرد .

نام اين جزيره كه امروزه بصورت هرمز نوشته مي شود در دوران پيشين به صورتهاي جرون ، زرون ، اوگيريس قديم ، ارموز ، هارموزيا ، هرموز ، ارموص وهرمزيا نوشته مي شد . . . .

ابن خردادبه (ابن خرداذبه ) جغرافيدان بزرگ ايران در اواسط قرن نهم ميلادي از جزيره اي نزديك هرمز كهنه موسوم به ارموز نام برده است .
درسال 1300 ميلادي بر اثر تهاجم سواران مغولي به هرمز كهنه پانزدهمين امير هرمز با گروهي از مردم ابتدا به جزيره كيش و سپس به جزيره جرون ( هرمز كنوني ) مهاجرت كردند . وي در جزيره هرمز شهر جديدي بنا نهاد و اين شهر مدت دو قرن از شهرهاي معروف زمان خود بود . اين پادشاه نخستين شهر جديد گرديد و نام اصلي جزيره را به يادگار وطن قديم خود به هرمز مبدل ساخت . اين شهر پايتحت هرمز جديد و معتبرترين مركز تجارتي و بازرگاني خليج فارس شد . عظمت و اعتبار آن تا استيلاي پرتغاليها براين ناحيه دوام داشت
آلفونسوآلبوكرك در سال 1507 يا 1508 ميلادي جزيره هرمز را محاصره كرد و درهمان سال در محلي موسوم به مورونا قلعه اي بنا كرد و ارتش عثماني به رهبري پيربيگ در سال 1550 ميلادي حدود يك ماه اين قلعه را در محاصره داشت ولي موفق به تسخير آن نشد . درسال 1622 ميلادي قواي ايرانيان به ( فرماندهي امام قلي خان پسر الله ورديخان )  به همراه انگليسيها موفق شدند نيروهاي  پرتغاليها را از جزيره هرمز اخراج نمايند و بدينسان قلعه عظيم هرمز تسليم شد و پرچم دولت پرتغال كه مدت 117 سال برفراز قلعه هرمز در اهتزاز بود همراه با مجسمه آلبوكرك پايين آورده شد در سال 1817 ميلادي ويتوك كه از جزيره هرمز بازديد كرد در مورد آثار و استحكامات قلاع پرتغاليها چنين ابراز نموده كه به استثناي توپها كه زنگ زده و فرسوده شده بودند بقيه ي تاسيسات همچنان مشخص و پايدار مانده است . در شرح مسافرت ژنرال سرپرسي مولسورت سايكس به سال  1893 ميلادي كه وي از جزيره هرمز ديدن كرده است مي نويسد فعلا ًقريه اي است محقر كه 200 نفر نفوس دارد و مردمش به ماهيگيري و قاچاق اشتغال دارند.
جزيره هرمز مانند صدفي با 9/41 كيلومتر مربع وسعت در فاصله 10 ميلي ( 18 كيلومتري ) جنوب خاوري مركز استان ( بندرعباس ) در آبهاي خليج فارس واقع شده است . اين جزيره  از نظر تقسيمات سياسي استان جزو شهرستان قشم مي باشد . سطح جزيره هرمز را طبقات رسوبي و آتشفشاني تشكيل داده و طبقات نمكي به صورت تپه هاي نمكي قسمت اعظم جزيره را پوشانده كه اكثراً نمك طعام مي باشد . بلندترين نقطه آن 186 متر از سطح دريا ارتفاع دارد و بزرگترين قطر آن 8 كيلومتر است .
اين جزيره بين مختصات جغرافيايي 25و56 درجه تا 31 و 56 درجه طول شرقي ( از نصف النهار گرينويچ ) و 2و27 درجه تا 6 و 27 درجه عرض شمالي قرار گرفته .آب و هواي هرمز از بندرعباس ملايم تراست . درجه حرارت در فصل تابستان تا 40 درجه سانتيگراد بالاي صفر مي رسد و ميزان  بارندگي آن بين 30 تا 200 ميلي متر در نوسان است ، ميزان رطوبت نسببي جزيره بين 30 تا 100 درصد مي باشد . به دليل نزولات جوي كم و نمكي بودن خاك و همچنين شور بودن آب جزيره هيچ نوع مرتع و گياه در جزيره وجود ندارد . به اين علت دام منطقه دچار كمبود علوفه مي باشد . تنها فعاليت غير كشاورزي در اين جزيره در معدن و ماهيگيري خلاصه مي شود . آنچه صيادان بومي قادر به صيد آن هستند حدود 2300 تن صيد ساليانه مي باشد كه از اين مقدار حدود 1600 تن آن ميگو و بقيه را انواع ماهيهاي هوور ، ميش ماهي ، شيرماهي ، ساردين ، سنگسر ، شانك ، حلوا و سرخو تشكيل مي دهند . استخراج و صدور خاك سرخ جزيره هرمز يكي از مهمترين منابع درآمد اهالي است . در سال 1365 بالغ بر 581200 تن از اين معدن بهره برداري شده است . نمك آبي و سنگ لاشه از ديگر معادن اين جزيره است . جمعيت اين جزيره ـ شهر هرمز  درسال 1365 بالغ بر 3817 نفر بوده است و شهر هرمز مركز جزيره هرمز مي باشد كه وسعت آن بالغ بر 5/1 كيلومتر مربع است .
تاسيسات و اماكن مهمي كه در جزيره هرمز وجود دارد به شرح ذيل مي باشد :
عامل فروش مواد نفتي ، درمانگاه داروخانه ،دبستان ، مدرسه راهنمايي ، دبيرستان ، مسجد ، پاسگاه ژاندارمري ، دفتر پست ، دفتر گمركي ، منازل سازماني و اسكله .
اين جزيره فاقد آب شيرين براي مصرف اهالي است و بدين لحاظ آب مشروب آنها از بندرعباس تامين مي شود .
در جزيره هرمز آثار بسياري از گذشته به جاي  مانده است كه مهمترين آنها عبارتند از : قصر بي بي گل ، برج گلك ، شهر قديم هرمز ، الواح مقابر، زيارت خضر و الياس ، برج ناقوس ، خرابه هاي قلعه پرتغاليها ، خانه زعفراني ، مكتب خانه وقصر صورت ، پاره اي از آثار باقي مانده امروزه جز بقاياي آنها بصورت انبوه مصالح ساختماني و سنگ و ... چيزي از آنها باقي نمانده است .

جزيره هنگام در ادوار گذشته مانند ساير جزاير خليج فارس در تصرف و استيلا و نفوذ دول مختلف قرار داشت . هلنديها و پيش از آن عربها آن را آباد نگه داشتند . . . .

 ولي دولت انگليس مدت بيشتري در اين جزيره مستقر بود و تاسيسات نظامي مهمي را بنا كرد و در سال 1904 ميلادي خطوط تلگرافي از طرف انگليسيها در اين جزيره يه سوي بندر جاسك و ري شهر دائر شد .  با ايجاد اين اقدامات انگليسيها در نظر داشتند توقف طولاني دراين جزيره به دست آورند . تا اينكه در سال 1934 ميلادي پس از استقرار نيروهاي نظامي ايران در جزيره هنگام انگليسها ناچاراً اين جزيره را تخليه كردند . نام پيشين اين جزيره بصورت هنجام و هنيام متداول بوده است . جزيره هنگام با 6/33 كيلومتر مربع مساحت به شكل مخروط ناقص بوده كه به كرانه هاي جنوبي جزيره قشم ( خليج ديرستان ) بسيار نزديك و در جنوب آن واقع شده و فاصله آن تا مركز استان ( بندرعباس ) حدود 43 ميل  ( 80 كيلومتر ) و تا شهر قشم حدود 29 ميل ( 53 كيلومتر ) مي باشد . جزيره هنگام از نظر تقسيمات سياسي استان جزو شهرستان قشم و بعنوان يكي از دهستانهاي اين شهرستان به مركزيت روستاي هنگام جديد به شمار مي رود . اين جزيره داراي ارتفاعات پست آهكي است و بلندترين ارتفاعات آن عبارتند از: كوه فاكس با 106 متر و كوه نشونه با 103 متر ، بزرگترين قطر آن از روستاي هنگام كهنه تا روستاي هنگام جديد 9 كيلومتر است .  جزيره هنگام بين مختصات جغرافيايي 51و55 درجه تا 55 و 55 درجه طول شرقي ( ازنصف النهار گرينويچ ) و 36و 26 درجه تا 41 و 26 درجه عرض شمالي قرارگرفته .
آب و هواي جزيره هنگام گرم و مرطوب است و درجه حرارت هوا در تابستان بين 39 تا 43 درجه و در زمستان بين 20 تا 25 درجه سانتيگراد در نوسان مي باشد .
كشاورزي به علت كمبود آب در اين جزيره بعنوان يك فعاليت اقتصادي محسوب نمي شود و تنها بجز چند درخت خرما فعاليتي از كشاورزي ديده نمي شود بعلت فقدان مرتع و چراگاه دامپروري دراين جزيره رونق و اعتباري ندارد . و تنها نگهداري چندين رأس بز و گوسفند فعاليت دامپروري را شكل مي دهد تنها فعاليت اقتصادي در جزيره هنگام كه اكثر اهالي به آن مشغولند صيادي ميباشد . صيد  عمده در منطقه را ماهيهاي هوور، شير و سنگسر تشكيل مي دهند ، كل صيد ساليانه در منطقه بطور تقريب 550 تن است جمعيت اين جزيره در سال 1366 بالغ بر 419 نفر بوده كه در روستاي هنگام كهنه ، هنگام جديد و قيل ( غيل ) پراكنده اند .  اماكن عمومي اين جزيره عبارتند از : دفتر جهاد سازندگي ، دبستان ، دفتر پست و تلگراف و تلفن ، پست برق ، اسكله و درمانگاه .
ارتباط داخلي جزيره توسط راههاي شوسه بين روستاهاي شمالي و جنوبي جزيره برقرار است آب مشروب اهالي از آب باران كه در آب انبارها   نگهداري مي شود همراه چندين حلقه آب شيرين تامين مي گردد .
از نقاط ديدني جزيره تاسيسات بندري انگليسي ها مي باشد و همچنين صيد شكار كوسه در اطراف جزيره يكي از ديدنيها به شمار مي رود .

شروند (شلوند ) به ترانه های ساده محلی که درقالب دوبیتی چهار پاره وترانه می سرایند ومی خوانند  گفته می شود .

سمبل ونماد شروند (شلوند سرايي) فائز دشتستانی است .وبیشتر سرودهای شروند مردمان جنوب از ترانه های فائز اقتباس گردیده است .

شاعران جنوب به علت محبت خالصانه ای که به خاندان پیغمبر (ص ) داشته اند بیشتر سرودهای آنها مذهبی ودرمدح وثناي آن بزرگواران ميباشد ولي گا هگاهی به صورت تفنن اشعاری درقالب دوبیتی وترانه نیز سروده اند .

دراينجا بنده  تعدادی از دوبیتی ها ،ترانه ها ، متلها و لالاي ها كه سينه به سينه در اختيار نسل امروزي قرارگرفته وبهمين دليل سراينده آن براي ما نامشخص مي باشد ،مي آورم انشاءا..درفرصتي مناسب تمامي سرودهاي كه جمع آوري كرده ام دروبلاگ ميگذارم  

هاشمي ، اصلا از گوده بستك و مهاجر به جزيره قشم است . وي كه اهل تظاهر و خود نمايي نبوده در روستاي رمكان جزيره قشم گوشه عزلت اختيار كرده  و به تحقيق و تفحص ادامه مي دهد  . صاحب ذوق و اهل شعر بوده و اكثر محققين و مورخين كه جهت مطالعه به قشم مي آمده اند به او مراجعه كرده و سيد آنها را راهنمايي مي كرده است .

زنده ياد مرحوم دكتر غلامحسين ساعدي در خصوص كتاب اهل هوا به وي مراجعه مي كند . دكتر اقتداري نويسنده كتاب شهرهاي باستاني بنادر و جزاير خليج فارس ، استاد عباس انجم روز كه در امور فولكور و فرهنگ قشم در مطبوعات مقالاتي مي نوشت ، از وي بهره ها جسته اند . همچنين حسين نوربخش نويسنده كتاب قشم و خليج فارس ، از دانش مفيد و جامع وي بهره هاي زيادي برده است .

احمد اقتداري در سال 1364 شمسي طي يادداشتي مربوط به او مي نويسد : (( در روستاي رمكان مردي دانشمند و آزاده و مطلع و با سواد و كتابخوان مي زيست به نام سيد محمد علي هاشم رمكاني ، من آن مرد دانشمند را در اواخر عمرش به سال 1345 شمسي در رمكان زيارت كردم و در كتاب آثار شهرهاي باستاني سواحل و جزاير خليج فارس و درياي عمان هم از آن مبرور بهشت آشيان ياد كرده ام . در خاندان و بازماندگانش تحقيق كنيد شايد اثري مكتوب و يادداشت و دست نويسي از او بيابيد .)) تخلص شعري او (( پور هاشم )) است .

فلك ازآتش آهم كباب است

زمين از اشك چشمم غرق آب است

دل پر سوز و خونين پورهاشم

ميان آب و آتش در عذاب است

كلام شكرينش كرده خوارم

زچشم نرگسينت زير بارم

ز مژگان پورهاشم گشته آماج

ز گيسوي سياهت داغ دارم

وي در سال 1352 شمسي دارفاني را وداع گفت .

کاملی کاروانی قشمی ، آیت الله سید علی

سید علی فرزند سید محمد کاملی , فرزند سید کمال است که نسبش به سید قتال می رسد . او در سال 1299 شمسی در روستای کاروان جزیره قشم در یک خانواده روحانی چشم به جهان گشود . به طوری که در اشعارش ذکر کرده گویا در زمان طفولیت و شیر خوارگی از نعمت بینایی محروم گردیده است .

تحصیلاتش در حوزه دینی  معروف به بند حاجی علی 2 به پایان رسید . علم نحو را در محضر استادانی همچون شیخ محمد ذکریا و فرزند او شیخ زکریا آموخت . در علوم فقه و صرف و نحو و تفسیر و حدیث کم نظیر است . وی یکی از مجتهدان اهل سنت و جماعت فرقه شافعی به شمار می رود . در سرودن اشعار فارسی و عربی مهارت کامل داشت . اشعارش در مدح خاندان عصمت و طهارت است و تمام آثار او جنبه پند دارد . او در 13 سالگی حافظ قرآن شد و در علم تفسیر نیز تبحر داشت .

در یاد مانده ها

ماندانا سایبانی

منبع :www.hormozgani.net

به نام خدا

همیشه وقتی پای صحبت مردم قشم که سنی از ایشان گذشته بود می نشستم شاید یک جمله هم متوجه نمی شدم .

ازدوران دبستان همیشه دفترهای پر ازلطیفه ها،معماها ،زندگينامه،اطلاعات عمومي،اطلاعات پزشكي وبسياري ازموضوع هاي ديگر كه تابحال آنها رانگه داشتم ،جمع آوري مي كردم .اما دردوران پيش دانشگاهي كاري سخت و ارزشمند كه مدتها خودم از نداشتن آن رنج مي بردم ،شروع کردم که آن  جمع آوري مجموعه فرهنگ عاميانه مردم جنوب كشورعزيزمان ايران بخصوص قشم ( شامل گويش محلي ، اعتقادات ، طب سنتي ، جاذبه هاي گردشگري ،گياهان،جانوران ،ماهيان،لنج ولنج سازي،صنايع دستي ،نخل وخرماو...) می باشد.

دردرجه اول هدفم ازاين كار حفظ گويش اصيل مردم جنوب كه خيلي وقته به فراموشي سپرده شده،ونسل جديد نه تنها با آن آشنايي ندارند بلكه ازبه كاربردن آن چيزي كه ازپدران ومادران خود يادگرفته اند،هم اباء می ورزند.

به همه شما اطمينان مي دهم كه هيچكدام ازنسل امروزها اصطلاحاتي كه درمجموعه بنده جمع آوري شده حتي به گوششان نخورده چه برسد به اينكه معني آنر بدانند.

و اين امر با پيشرفت روزافزون كشور و تهاجم فرهنگي ازهرطرف، گريز ناپذير مي باشد وحالاحيف نيست مجمو عه اي ازفرهنگ پيشينيانمان درخانه هريك ازما نباشد .

درپايان اميدوارم كه با اين كار توانسته باشم درطول عمري كه ازخداوند گرفته ام خدمتي به زبانم، مردمم وكشورم كرده باشم .

                                                                                                          عبدالقادربحري

جزیره پهناور قشم با مساحتي نزديك به 1500 كيلومترمربع نه تنها بزرگترين جزيره ايران بلكه از بسياري از كشورهاي مستقل جهان نيز بزرگتر است. اين جزيره همچون يك دولفين زيبا و بزرگ در تنگه استراتژيك هرمز واقع شده است و فاصله آبي شهر قشم از بندرعباس 22 كيلومتر و نزديكترين فاصله آبي جزيره قشم با سرزمين ما در 1/8 كيلومتر در حد فاصل بندر لافت و روستاي پهل از توابع بندر خمير است.

سكنه  جزيره مردماني متدين، ميهمان نواز، زحمتكش و پايبند به آداب و رسوم سنتي زيباي خود هستند. لباس سنتي زنان و مردان، موسيقي بومي، صنايع دستي و گويش محلي از جلوه هاي فرهنگي ويژه اين جزيره مرزي است. گزينش نامهايي چون ديرستان رمكان، درگهان، سوزا، رمچاه، دولاب، كاني و... براي شهرها و روستاها همه يادآور علاقه و توجه عميق مردم اين بخش از كشورمان به فرهنگ و تمدن ديرپاي ايران زمين است. مردم جزيره قشم همه مسلمانند.

آداب و رسوم
آداب و رسوم سنتي و اعتقادي مردم قشم برخاسته از تاريخي پرفراز و نشيب و سراسر حادثه، مبارزه و پايداري آنها است. جلوه هايي از اصالت قشمي ها را مي توان در آيين هاي زيباي عروسي، عبادت و عزاداري، موسيقي بومي، معماري ويژه با بهره گيري از بادگيرها، صنايع دستي، پوشاك زنان و مردان و بسياري از رفتارهاي سنتي اين مردم مشاهده كرد.

ديدني هاي جزيره قشم

جوامع جنگلي مانگرو ( حرا) در طول ميلينها سال موفق شده اند تا سازگاري اعجاب انگيزي با آب شور دريا و سواحل جزر و مدي پيدا كنند. اصولا اين گياهان قادر نيستند دماي كمتراز 5 درجه سانتي گراد را تحمل كنند. ضمن اينكه شوري بين 20 تا 32 در هزار براي رشد آنها مناسب است. مانگرو يكي از مقاومترين گونه ها محسوب مي شود كه با حداقل نيازهاي خاص گياهان مانگرو، در سواحل و امتداد كوهها توسعه مي يابد. يكي از ويژگي هاي درختچه حرا، ريشه آن است. ريشه هاي اصلي حرا كوتاه و كم عمق اند و از آنها ريشه هاي فرعي و باريك و عمودي اسفنجي به سمت بالا منشعب شده و بطور متوسط تا 30 سانتي متر از سطح زمين بالاتر مي روند. اين ريشه هاي هوايي بتدريج دور درخت را پوشش مي دهند و تبديل به يك شبكه مي شوند و به اين ترتيب امكان زيستگاه در چنين محيط باتلاقي فراهم مي كنند. اين ريشه ها از شوري اطراف نيز مي كاهند تا امكان تغذيه گياه از آب بسيار شور دريا ميسر شود. جنگلهاي دريايي حرا در شبانه روز دو بار در آب دريا آبتني مي كنند. هنگام مد ماهيان زيادي به طرف جنگل حركت مي كنند و صيادان محلي نيز به خوبي اين را مي دانند..

كوههاي قشم، در جزيره قشم كوههاي كم ارتفاع فراوان است. سطح اين كوهها را لايه هاي مرجاني، اسفنجي و دوكفه اي پوشانده كه خود موجب حفاظت خاكهاي نرم شنيست و مارن زيرسطح مرجاني شده است.

درخت انجير معابد، از رستني هاي شگفت انگيز مناطق حاره بويژه جزاير خليج فارس درخت هميشه  سبزلورمعروف به انجير معابد است كه تاجي بسيار بزرگ با ريشه هاي هوايي متعدد دارد و ميوه رسيده نارنجي رنگ آن مطبوع و خوراكي است.
يكي از زيباترين اين درختان در روستاي تم سنيتي منطقه توريان قرار دارد و در نزديكي آن بقعه اي ديدني با طرح معماري كهن با نام زيارت پير واقع است.

مجتمع های زیستی سواحل خلیج فارس ، معماری ویژه ای دارند که شاید بتوان چکیده آنها را در انواع مناسبش ، در جزیره قشم و به خصوص روستای لافت به وفور یافت . این نوع معماری ، همانند تمام معماری های بومی دیگر ، مبتنی بر پاسخگویی خردمندانه و صرفه جویانه به روابط اجتماعی انسان ها ، شرایط دشوار اقلیمی ، توانایی ها اجرایی ، مصالح در دسترس شگکل گرفته و پایدار شده است .

آنچه معماری این منطقه را از دیگر معماری  بومی جدا می کند ، ترکیب عناصر فرمی و فضایی معماری ایرانی و عربی است که به شکل غریب و زیبایی تولید شده ، در حال بهره برداری است . استفاده واقعی و طبیعی از معماری ارزشمند توسط ساکنان ، جز در مواردی اندک ، در کشورهای خاورمیانه دیده نمی شود.

لافت در گوشه شمال غربی جزیره قشم از استحکام و یکپارچگی کاملی درسیمای بافت خود برخوردار است که ناشی از سلامت و دست نخوردگی کالبدی آن است . علاوه برآن ، معیشت پایدار مردم ، برنامه های توسعه دولتی ، و گسترش دائمی بافت – که خود می تواند عامل دیگری برای تخریب آن باشد- دلایل مناسبی برای انجام یک پژوهش مفصل در لافت به شمار م آمدند که با تلاش گروهی از دانشجویان و دانش آموختگان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران ، نقشه های زیادی از خانه های این روستا – شهر برداشت ( رولوه) شده است که به یاری مسئولان ، به زودی در کتابی به نام معماری لافت چاپ و منتشر خواهد شد.

مخاطبان اصلی کتاب می توانند ، پژوهشگران ، طراحان معمار ، استادان ، دانشجویان ، و همه علاقمندان به شناخت معماری نو ایران باشد.

در این کتاب علاوه بر معرفی کامل نقشه ها و عکس های 53 واحد مسکونی و 2 مسجد ، به موارد زیر نیز بر اساس مشاهدات و برداشتهای عینی و میدانی ، به اختصار پرداخته شده است : روش تحقیق ، ویژگیهای  کالبدی ، ویژگیهای جغرافیایی ، نظام استقرار روستاها در قشم ،  گونه شناسی شکلی ، ویژگیهای اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و مذهبی ، ویژگیهای فنی و ساختاری ، واژه نامه معماری ، و مبحثی در مورد ویژگیهای شکلی ، فنی ، و کارکردی بادگیرهای لافت .

قرار گرفتن جزيره قشم در تنگه استراتژيک هرمز، سبب ساز تاريخ پر نشيب و فرازى براى آن از دوره عيلاميان تا عصر حاضر بوده است که بى‌ترديد آزاد سازى جزيره از استيلاى بيگانگان توسط امامقلى خان (سردار ظفرمند عصر صفويه) از نقطه هاى درخشان تاريخ جزيره است و آنگاه انتخاب قشم به عنوان منطقه آزاد صنعتى تجارى در سال 1369 توسط دولت جمهورى اسلامى ايران که به درستى مى‌بايد آن را عصر نوزايش جزيره محسوب داشت.

جزیره قشم واقع در تنگه هرمز به موازات سواحل سرزمین مادر ، با گستره ای نزدیک به 1500 کیلومتر مربع – 140 کیلومتر در ازا و عرض متوسط 11 کیلومتر نه تنها بزگترین جزیره خلیج فارس که مساحتی بیشتر ، معادل یا کمتر از 22 کشور مستقل جهان دارد و نیز 5/2 برابر کشورهایی چون سنگاپور و بحرین است .

سابقه تاریخی قشم به پیش از اسلام می رسد و نام های قشم ، کشم ، کیش ، تنب ، سیری و غیره حکایت از توقف طولانی عیلامی ها در این نواحی در سده های پیش از میلاد مسیح دارد . آثار بسیاری از تمدن عیلامی در سواحل خلیج فارس از جمله در بوشهر ، خارک و قشم بدست آمده و بقایای آتشکده های زرتشتیان در قشم نشان دهنده وجود پیروان این مذهب در روزگاران پیشین جزیره است .

قشم به علت موقعیت سوق الجیشی خود در همه رویدادها و حوادث و لشکرکشی های تاریخی از عیلامی ها تا اسکندر ، از اسکندر تا امویان و عباسیان و از آنها تا پرتغالیها و انگلیسی ها مقامی شامخ داشته است . آن گونه که در کتاب های تاریخ نگاشته شده است ، قشم پیش از اسلام و هم پس از آن دارای رونق و اعتبار تجاری و دریانوردی بسیار بوده است . رونق این جزیره و بنادر و جزایر اطراف آن بیشتر به عصر دیالمه و آل بویه باز می گردد که رفت و آمد کشتی های تجاری از آنجا به سواحل دریا های چین و هند و نواحی آفریقا تداوم داشته است.

در روزگار کنونی نیز قشم همچنان توانسته است موقعیت ممتاز خود را حفظ کند . همه بین المللی شرق و غرب از حریم هوایی این جزیره عبور می کنند .

اعلام قشم به عنوان یک منطقه آزاد صنعتی - تجاری در سال 1369 هجری شمسی و تصویب قوانینی مترقی و محکم به منظور افزایش ضریب اطمینان سرمایه گذاران داخلی و خارجی ، مناسب ترین فضای ممکن و مورد تقاضای تجار و سرمایه گذاران بین المللی را در جزیره قشم عرضه می دارد .

عمده هدف جمهوری اسلامی ایران از ایجاد منطقه آزاد قشم استفاده بهینه از موقعیت ممتاز این جزیره برای تبدیل شدن به یک قطب بزرگ اقتصادی ، صنعتی ، تسهیل و توسعه جریان صادرات و واردات ، جلب مدیریت علمی و روز جهان ، جذب سرمایه و تکنولوژی پیشرفته بوده است .

با اعلام محدوده ای به وسعت 200 هکتار از بندر عظیم و مجهز شهید رجایی به عنوان منطقه ویژه اقتصادی از سوی دولت و افزوده شدن آن به حریم اختیارات قانونی سازمان منطقه آزاد قشم ، این سازمان قادر است فصل جدیدی از ارائه تسهیلات – با استفاده از تجهیزات پیشرفته اسکله شهید رجایی – را در زمینه تخلیه و بارگیری انواع کالا برای کشتی های اقیانوس پیما آغاز کند و امکاناتی مطلوب در تبادل کالا و ترانزیت به بازرگانان عرضه بدارد .

به دلیل وجود ذخائر عظیم زیرزمینی (نفت و گاز) و معادن مختلف ، همچنین قرار گرفتن در تنگه استراتژیک هرمز ، جزیره قشم از موقعیتی کاملاٌ استثنایی برای تبدیل شدن به یک کانون اقتصادی صنعتی موفق و پیشتاز در کشورهای خاورمیانه و حوزه اقیانوس هند به ویژه در خلیج فارس و دریای عمان – برخوردار است .

قشم افزون بر 85 هزار جمعیت بومی دارد که در 60 آبادی و پنج شهر بزرگ و کوچک ( قشم ، درگهان ، طبل ، رمچاه ، لافت و رمکان ) به سر می برند . عمده فعالیت مردم قشم در زمینه هایی چون صیادی (ماهی ، میگو) ، لنج سازی ، نخل داری و داد و ستد متمرکز است .

شهر قشم در شرقی ترین نقطه جزیره واقع شده و به رغم آن که این شهر نسبت به کل جزیره مرکزیت هندسی ندارد ، اما به علت موقعیت مهم استراتژیک آن (دید گسترده به جنوب و شمال و شرق ، دید به تنگه هرمز ، نزدیکی به بندرعباس و ...) از قدیم واجد اهمیت بوده و مهم ترین سکونتگاه جزیره محسوب می شده است . انتخاب قشم به عنوان پایگاه اصلی توسعه منطقه آزاد تجاری – صنعتی قشم نیز بر اهمیت این شهر افزوده است .

به لحاظ آب و هوا جزیره قشم به عنوان بخشی از اقلیم بزرگ ایران کم و بیش تحت تاثیر جریان عمومی اتمسفر – به خصوص جریان های سیبری ، مدیترانه ای ، آتلانتیک ، جریانات موسمی اقیانوس هند و بالاخره جریانات عربستان و صحرا – بوده و به خصوص با توجه به عرض جغرافیایی کم و مجاورت آن با آب های گرم خلیج فارس ، درجه حرارت هوای این جزیره همیشه بالای صفر و به طور متوسط 26 درجه سانتی گراد است . برخورداری از یک فصل طولانی و گرم و مرطوب و یک فصل کوتاه و معتدل از ویژگی های عمده آب و هوایی جزیره به شمار می رود که می باید در معادلات و محاسبات به هرگونه سرمایه گذاری لحاظ شود .

یکی از ویژگیهای منحصر به فرد این جزیره جنگل دریایی حرا است که در گستره ای معادل 9000 هکتار پدید آمده که ازتنوع زیستی بالایی برخوردار و زیستگاه امن پرندگان مناطق گرمسیری به شمار می رود .

مرتفع ترین نقطه جزیره در کیش کوه (معروف به بوخو) است که 350 متر از سطح دریا ارتفاع دارد .

بارندگی جزیره قشم متاثر از شرایط مدیترانه ای و در عین حال در عرض بارش های موسمی است . به این مفهوم که فصل بارش منطبق بر فصول نسبتاٌ سردتر سال بوده و فصل خشک مقارن با تابستان است . با این وجود ، به علت نفوذ گاه به گاه جریانات فصلی اقیانوس هند ، یک ماکزیمم فرعی ضعیف بارندگی در مرداد ماه که اوج فعالیت این جریان است نیز وجود دارد .

بر اساس آمارهای اخذ شده از یک دوره 30 ساله ، در جزیره قشم به طور متوسط 12 روز بارندگی در سال وجود دارد که اکثرا به صورت رگبارهای کوتاه مدت بوده و متوسط نزولات آسمانی در سال 153 میلی متر است و بیشتر در فصل زمستان روی می دهد .

درباره ویژگی های متنوع اقلیم قشم ،موقعیت خاص آن در دهانه هرمز ، فرهنگ و آداب و سنن ساکنین قشم و ... به ویژه شرایط جدیدی که پس از اعلام قشم به عنوان منطقه آزاد برای آن پدید آمده است می توان فراوان گفت و نوشت .

از رستنى هاى شگفت انگيز مناطق حاره، مخصوصا جزاير خليج فارس ،   درخت هميشه سبز لور ( معروف به انجير معابد ) است که تاجى بسيار بزرگ با ريشه هاى هوايى متعدد دارد و ميوه رسيده نارنجى رنگ آن مطبوع و خوراکى است. يکى از زيباترين اين درختان در روستاى " تم سنيتى " منطقه توريان قرار دارد و در نزديکى آن بقعه اى ديدنى با طرح معمارى کهن به نام " زيارت پير " واقع شده است.

جزیره بالا و بلند قشم که در امتداد ساحل از شرق به غرب کشیده شده است تنگه هرمز را به دو بخش شمالی باریک و کم عمق و بخش جنوبی آن که عمیق و نسبتا پهن است تقسم می کند. تردد کشتی های بزرگ در بخش جنوبی قشم صورت می گیرد .

رودخانه های مهران، کل ، شور ، شیرین و میناب سالیانه سیلاب های فراوانی به تنگه هرمز می ریزند .جریان دریایی شدید آب در اثر جذر و مد دائمی در تنگه هرمز وضعیت زیست محیطی ویژه ای را در این منطقه پدید آورده است .

گل و لای همراه سیلاب این رودخانه که همه در ساحل شمال قشم به دریا می ریزند جزایر متعدد کوچک و بزرگ رسوبی به وجود آورده اند که سطح همه آنها از جنگل های همیشه سبز حرا پوشیده شده است . وسیع ترین جنگل های حرای کشور در حد فاصل قشم و سرزمین اصلی قرار گرفته است.

دریا و سواحل پیرامون قشم بسیار متنوع هستند. عمق متفاوت دریا، مسیر حرکت و گردش آب و وارد شدن آب رودخانه ها موجب شده در اطراف قشم زیست گاه های گوناگونی به وجود آید . انواع سواحل ماسه ای ، صخره ای ، جنگلی ، گلی و بین جذر و مدی هر یک زیست گاه گیاهان و جانوران متفاوت و متنوعی هستند تنوع زیستی کم نظیری در این حوالی به وجود آورده اند.

آبسنگ های مرجانی اطراف قشم برای غواصان کشور و معدودی از غواصان جهان از جذابیت بالایی برخوردار است .

انواع لاک پشت های غول پیکر دریایی که در سراسر جهان از جمعیت آنها کاسته شده است ، در آب های اطراف قشم به وفور زندگ می کنند . سواحل قشم برای تماشای لاک پشت های دریایی مناسب ترین مکان به شمار می رود .از فراز سواحل صخره ای قشم در یک زمان کوتاه یتوان چندین لاک پشت دریایی را مشاهده نمود که با آسودگی خیال مشغول تغذیه و غوطه وری در آب هستند .

مشاهده زیر آب های تنگه هرمز با عینک های مخصوص ارزان قیمت از سرگرم کننده ترین و آموزنده ترین ورزش ها است . این ورزش که سالها  است در جهان به عنوان یکی از مفرح ترین و شادی بخش ترین سرگرمی ها متداول شده است در کشور خودمان در آغاز راه است . در صورتی که مردم کشورمان از زیبایی های شگفت انگیز زیر آب های خلیج فارس و مخصوصا آب های پیرامون قشم به فاصله هر متر انسان با گونه جدیدی روبرو می شود .

 جنگل های دریایی حرا با وسعت صد هزار هکتار ، سواحل قشم به طول دوست و پنجاه کیلومتر ، دشت های ساحلی و کوه های صخره ای قشم زیستگاه بیش از یکصدو پنجاه نوع پرنده است که مخصوصا در فصول پاییز و زمستان جمعیت آنها افزایش می یابد و به صدها هزار پرنده بالغ می شود .

مشاهده گله های بزرگ فلامینگو ، پرستوی دریایی انواع کاکایی ها و بسیاری از پرندگان نادر و کمیاب جهان ( مانند شاهین کبود ، پلیکان  پا خاکستری ، حواصیل سبز ، عقاب ماهیگیر  و انواع گوناگون بازها و شاهین ها ) در قشم به آسانی ممکن است . قشم از نظر تنوع و تراکم پرندگان در جهان بی نظیر شناخته شده است .

خزندگان  قشم از تنوع بسیار بالایی برخوردارند . با مطالعاتی که اخیرا انجام شده و با همکاری دانشگاه برکلی صورت می گیرد ثابت شده است که جزیره قشم از نظر خزنده در جهان ممتاز است.

جنگل های حرای قشم از طرف سازمان ملل و چندین مرکز جهانی پرنده شناسی به عنوان میراث طبیعی جهانی – ذخیره گاه زیستکره – انتخاب شده است. جنگل های وسیع و نیمه شناور حرا که در آب های شور دریا به صورتی سرسبز و شاداب رشد کرده اند و بازی دل انگیزی با هر جزر و مد دریا دارند هر بینندهای را شگفت زده می کنند . مشاهده این جنگل وسیع و انبوه با حضور ده ها هزار پرنده به رنگ و شکل های گوناگون در نخستین وهله باورنکردنی است . بازدید کنندگانی که سوار بر قایق از آبراهه های پیچ در پیچ بین این جنگل ها می گذرند تصویر های بی نظیری در خاطرشان ثبت می شود که هرگز فراموش نخواهند شد.

کوه های قشم شکل کاملا ویژه ای دارند . این کوه ها از لایه های رسوبی افقی و کاملا موازی تشکیل شده اند . و پیگیری لایه های مختلف کوه در سراسر جزیره ممکن است . تنها در دو نقطه به دلیل حضور گنبدهای نمک ترتیب و شکل قرار گرفتن لایه ها از حالت افقی خارج شده است.

فرسایش لایه های کوه در اثر باد و باران و امواج دریا اشکال و تندیس های طبیعی بسیار جالبی به وجود آورده است . هزاران مجسمه نیمه تنه تمام جانوران و موجودات خیالی در سراسر دره ها و کوهستان های قشم با ابعاد بزرگ و کوچک دیده می شوند.

گنبدهای نمک قشم دارای چشمه ها ، غاره ها و دریاچه های نمکی متعددی است . در غارهای نمک – کوه نمکدان – قندیل های بلور نمک سراسر سقف غار را پوشانده  و منظره بدیعی به وجود آورده است

قشم و آب های پیرامون آن به راستی سرشار از شگفتی است .